Türkiye'de şirket kurduktan sonra ilk çalışanların işe alınması, işin gerçekten sahaya indiğinin işaretidir. Ancak pek çok Çinli şirket için Türkiye'deki bordro ve SGK sistemi Çin'dekinden oldukça farklıdır: ücret genellikle brüt tutar üzerinden konuşulur, çalışanın işe başlamadan önce SGK'ya bildirilmesi gerekir ve her ay bordro ile SGK'ya ilişkin beyanlar verilir. Doğru süreç baştan kurulmazsa sonradan düzeltmek hem zaman alır hem de idari para cezalarına yol açabilir. Bu yazıda yabancı şirketler için Türkiye'de bordro ve SGK işlemlerinin temel noktalarını ele alıyoruz: işe almadan önce hangi kayıtlar yapılır, bordro hangi kalemlerden oluşur, her ay hangi beyanlar verilir, yıllık izin, fazla mesai ve kıdem neden ilk günden kayıt altına alınmalıdır, Çin vatandaşı personel çalıştırırken nelere dikkat edilir ve Yeni İpekyolu tüm süreci Çince nasıl yönetir. Oranlar ve tutarlar yürürlükteki mevzuatla belirlenir ve güncellenir; bu nedenle rakam vermiyor, çerçeveyi net olarak anlatıyoruz.
İşe Almadan Önce: SGK İşyeri Tescili ve İşe Giriş Bildirgesi
Şirket ilk kez personel istihdam edecekse önce Sosyal Güvenlik Kurumu'nda (SGK) işyeri tescili yapılır ve işyeri sicil numarası alınır. Bundan sonra işe alınan her çalışan için kural olarak çalışan işe başlamadan önce SGK işe giriş bildirgesi verilir. Bu, Çin'in bazı bölgelerinde görülen “önce işe başla, sigortayı sonra yap” alışkanlığından farklıdır; geç yapılan bildirimler idari para cezasına yol açabilir. Bildirim süreleri ve istisnai durumlar yürürlükteki mevzuatla düzenlenir; sizin için geçerli kuralı önceden teyit ediyoruz. İlk gün doğru yapılan bildirim, sonraki tüm SGK süreçlerinin sağlam temelidir.
SGK bildiriminin yanında, çalışan işe başlarken yazılı iş sözleşmesinin, görev tanımının ve personel özlük dosyasının da hazırlanmasını öneririz. Türk iş mevzuatı sözleşmenin şekli, deneme süresi, çalışma saatleri ve sözleşmenin feshi konusunda açık kurallar içerir. Özlük dosyasında genellikle kimlik bilgileri, iş sözleşmesi, sağlık raporu ve gerekli diğer belgeler yer alır. Eksiksiz bir özlük dosyası yalnızca günlük yönetimi kolaylaştırmakla kalmaz, iş müfettişi denetimlerinde veya olası iş uyuşmazlıklarında şirketi koruyan önemli bir dayanak olur. Bu belgelerin Çince özetlerini de yönetime sunuyoruz.
Türkiye'de Bordro Nasıl Hesaplanır? Brüt ve Net Ücret Farkı
Türkiye'de bordro genellikle brüt ücretten başlar: çalışan payı SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra çalışanın eline geçen net ücrete ulaşılır. Bunun yanında işveren de kendi SGK primi ve işsizlik sigortası payını öder. Bu nedenle şirketin üstlendiği gerçek personel maliyeti, çalışanın eline geçen tutardan yüksektir. Prim oranları, istisnalar ve asgari ücret yürürlükteki mevzuatla belirlenir ve düzenli olarak güncellenir; bütçe yaparken her zaman güncel kuralla hesaplama yapılmalıdır. Gelir vergisinin yıl içinde kümülatif matraha göre hesaplanması da aylık net ücretin değişebilmesinin nedenlerinden biridir.
Pek çok Çinli yönetici maaşı “ele geçen” tutar üzerinden konuşmaya alışkındır; Türkiye'de ise iş sözleşmesi ve bordro genellikle brüt ücrete dayanır. İş teklifini vermeden önce konuşulan tutarın brüt mü net mi olduğunu netleştirmenizi ve şirketin toplam işveren maliyetini mali müşavire hesaplatmanızı öneririz. Ücret net olarak kararlaştırılırsa, vergi ve prim parametrelerindeki değişiklikler şirket maliyetini doğrudan etkileyebilir; bütçe planlamasında bu nokta özellikle dikkat ister. Doğru kurulan bir ücret politikası, çalışanlarla ileride yaşanabilecek yanlış anlaşılmaları da önler.
Aylık Bordro ve SGK Süreci: Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi
Türkiye'de ücretlere ilişkin stopaj ve SGK bilgileri genellikle birleşik bir aylık beyanname olan Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile Gelir İdaresi'ne ve SGK'ya bildirilir; ardından vergi ve primler belirlenen süre içinde ödenir. Beyannamenin doğruluğu her çalışanın prim gün sayısına, izinlerine, fazla mesaisine ve ücret değişikliklerine ilişkin bilgilerin eksiksiz olmasına bağlıdır. Beyan ve ödeme süreleri yürürlükteki mevzuatla belirlenir; bunları vergi takviminizde önceden hatırlatıyoruz. Bordro ile muhasebe kayıtlarının aynı ekip tarafından tutulması, iki sistem arasındaki uyumsuzlukları baştan önler.
Sorunsuz bir aylık bordro ve SGK döngüsü genellikle şu adımlardan oluşur:
- Ay sonundan önce puantaj, izin, fazla mesai ve işe giriş-çıkış bilgilerinin toplanması
- Her çalışan için brüt ücret, kesintiler ve net ücretin hesaplanması
- Bordronun yönetim tarafından onaylanması ve ücretlerin banka üzerinden ödenmesi
- Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin verilmesi
- Vergi ve primlerin süresinde ödenmesi, bordroların arşivlenmesi
Yıllık İzin, Fazla Mesai ve Kıdem Tazminatı: Kayıt Neden İlk Günden Tutulmalı?
Türk iş mevzuatı yıllık izin, fazla mesai ve kıdem tazminatı konusunda açık kurallar içerir ve bu haklar kıdemle birlikte birikir. Örneğin çalışanın yıllık izin süresi kıdemine bağlıdır, fazla çalışmanın mevzuata uygun şekilde hesaplanıp ödenmesi gerekir ve belirli fesih durumlarında şirket kıdem tazminatı öder. Gün sayıları, hesaplama yöntemleri ve tavanlar yürürlükteki mevzuatla belirlenir. Bu kayıtlar ilk günden düzenli tutulmazsa çalışan ayrıldığında doğru hesaplama yapmak zorlaşır ve uyuşmazlık riski artar. Düzenli bir izin defteri ve fazla mesai kaydı, hem çalışana hem şirkete güven verir.
Çalışan ayrıldığında belirlenen süre içinde SGK işten ayrılış bildirgesi verilmeli ve doğru çıkış kodu seçilmelidir. Çıkış kodu, çalışanın işsizlik ödeneği hakkını ve şirketin tazminat yükümlülüğünü etkiler. İstifa, ikale (karşılıklı anlaşmayla fesih) ve işveren feshi gibi farklı durumların her biri farklı bir süreç gerektirir. İş sözleşmesini sona erdirme kararı vermeden önce mali müşavir ve iş hukuku alanında çalışan bir avukatla görüşmenizi öneririz; böylece prosedür eksiksiz yürür ve sonradan itiraz riski azalır. Ayrılış belgelerinin Türkçe ve Çince hazırlanması da yönetimin süreci net görmesini sağlar.
Çinli Personel Çalıştırırken Bordro ve SGK: Çalışma İzniyle İlişkisi
Türkiye'de yabancı personel çalıştırmak için kural olarak önce çalışma izni alınır, ardından SGK işe giriş bildirimi ve bordro süreci başlar. Yabancı çalışanın ücret düzeyi ve şirketteki Türk-yabancı personel dengesi gibi kriterler çalışma izni değerlendirmesini etkileyebilir; bu kriterler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yürürlükteki düzenlemeleriyle belirlenir. Çalışma izni onaylandıktan sonra yabancı çalışan da Türk çalışanlar gibi bordroya ve SGK sistemine dahil edilir. Bu nedenle çalışma izni başvurusunda beyan edilen ücretle bordrodaki ücretin tutarlı olması önemlidir.
Çin'deki ana şirket tarafından görevlendirilen ve Çin'deki iş ilişkisi de devam eden çalışanlar için SGK ve gelir vergisinin nasıl ele alınacağı; görevlendirme yapısına, sözleşme modeline ve iki ülkenin ilgili düzenlemelerine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Çalışan Türkiye'ye gelmeden önce bu modeli mali müşavirle netleştirmenizi öneririz; böylece mükerrer prim ödemesi veya eksik bildirim gibi sorunlar önlenir, çalışan da ücretinin ve haklarının nasıl oluştuğunu açıkça bilir. Bu planlama, çalışma izni başvurusu ve ikamet işlemleriyle birlikte yapıldığında süreç çok daha sorunsuz ilerler.
Yeni İpekyolu Olarak Bordro ve SGK İşlemlerinizde Neler Yapıyoruz?
Yeni İpekyolu ekibinde, Türkiye'deki Çinli şirketlerin bordro ve SGK işlerini yürüten lisanslı serbest muhasebeci mali müşavirler (SMMM) bulunur. Çalışanınız Türk de olsa yabancı da olsa her maliyet kalemini ve her yükümlülüğü yönetime Çince açıklarız. İş uyuşmazlığı gibi hukuki süreçler lisanslı avukatlar tarafından yürütülür; biz koordinasyonu, tercümeyi ve WeChat üzerinden Çince takibi üstleniriz. Böylece bordro ve SGK işlemleriniz tek bir muhatapla, şeffaf ve zamanında tamamlanır.
- SGK işyeri tescilini ve her çalışanın işe giriş ve işten ayrılış bildirimlerini yaparız
- İş teklifinden önce brüt-net ücreti ve şirketin toplam işveren maliyetini hesaplarız
- Aylık bordroyu hazırlar, muhtasar ve prim hizmet beyannamesini verir, ödeme sürelerini hatırlatırız
- Her ay her çalışanın ücretini, kesintilerini ve şirket maliyetini gösteren Çince bordro özeti sunarız
- Yıllık izin, fazla mesai ve kıdem kayıtlarını tutar, ayrılışta ilgili tazminat hesaplamalarını yaparız
- Çalışma izni ekibimizle birlikte yabancı personelin beyan edilen ücretiyle bordrosunun uyumlu olmasını sağlarız
- İş sözleşmelerini, bordroları ve SGK belgelerini genel merkezin incelemesi için Çinceye çeviririz
Türkiye'de Bordro ve SGK Yönetiminde Sık Yapılan Hatalar ve Önerilerimiz
En sık karşılaştığımız hatalar şunlardır: çalışan işe başladığı halde işe giriş bildirgesinin verilmemesi, ücretin net tutar üzerinden sözlü olarak kararlaştırılıp yazıya dökülmemesi, ücretin bir kısmının elden ödenmesi, puantaj ve fazla mesai kayıtlarının tutulmaması ve ayrılışta yanlış çıkış kodunun seçilmesi. Bu sorunlar başlangıçta önemsiz görünebilir; ancak iş müfettişi denetiminde, bir çalışanın ayrılmasında veya şirket denetiminde bir arada ortaya çıkarak idari para cezalarına ve uyuşmazlıklara yol açabilir. Hepsinin ortak çözümü, baştan doğru kurulmuş ve düzenli işleyen bir bordro sürecidir.
Türkiye'de ilk çalışanlarınızı işe almaya hazırlanıyorsanız ya da mevcut bordro ve SGK işlerinizi daha güvenilir bir ekibe devretmek istiyorsanız WeChat üzerinden Yeni İpekyolu ile iletişime geçin. Önce mevcut durumu birlikte gözden geçirir, ardından size net bir Çince yol haritası sunarız; Türkiye'deki personel yönetiminiz mevzuata uygun, şeffaf ve zahmetsiz hale gelir.
Sık sorulan sorular
Çalışan önce işe başlayıp SGK bildirimi sonra yapılabilir mi?
Kural olarak işe giriş bildirgesi çalışan işe başlamadan önce verilmelidir; geç bildirim idari para cezasına yol açabilir. Bazı sektörler ve durumlar için istisnalar bulunur ve kesin kurallar yürürlükteki mevzuatla belirlenir. İşe alım kararınızı verdiğiniz anda bildirimi tamamlıyoruz.
Ücret brüt mü yoksa net mi kararlaştırılmalı?
Türkiye'de iş sözleşmeleri ve bordro genellikle brüt ücrete dayanır. Net ücret de kararlaştırılabilir; ancak vergi ve prim parametreleri değiştiğinde şirket maliyeti de değişir. Hangi yöntem seçilirse seçilsin yazılı olarak netleştirilmeli ve toplam maliyet önceden hesaplanmalıdır.
Çin vatandaşı çalışanlar da Türkiye'de SGK'ya tabi midir?
Türk şirketinde çalışma izniyle istihdam edilen yabancı çalışanlar, kural olarak Türk çalışanlar gibi bordroya ve SGK sistemine dahil edilir. Ana şirket tarafından görevlendirilen çalışanların durumu farklı olabilir; görevlendirme yapısına ve ilgili düzenlemelere göre ayrıca değerlendirilir.
Kıdem tazminatı hangi durumlarda ödenir?
Kıdem tazminatının ödenip ödenmeyeceği çalışanın kıdemine ve iş sözleşmesinin sona erme nedenine ve şekline bağlıdır; koşullar ve hesaplama yöntemi yürürlükteki mevzuatla belirlenir. Kıdem kayıtlarına göre hesaplamayı sizin için yapar, fesihten önce bir iş hukuku avukatına danışmanızı öneririz.
Bordro özetleri Çince olarak alınabilir mi?
Evet. Yeni İpekyolu her ay yönetime, her çalışanın brüt ücretini, kesintilerini, net ücretini ve şirketin toplam maliyetini gösteren Çince bir bordro özeti sunar; böylece Çin'deki genel merkeze raporlama kolaylaşır.

