Tercüme ve Tercümanlık

Patent Tercümesi: Türkiye'de Patent Başvurusu İçin Çince Belgeler

Türkiye'de patent başvurusu için Çince belgelerin tercümesi: TÜRKPATENT süreci, istemler, tarifname, terim sözlüğü ve patent vekiliyle iş birliği rehberi.

📅 2026-10-22⏱ 8 dk okuma✍️ Yeni İpekyolu

Giderek daha fazla Çinli üretici, Türkiye'yi Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya'ya açılan bir üretim ve ticaret merkezi olarak görüyor. Ürünler Türkiye pazarına girmeden önce temel teknolojinin patentle korunması, taklide karşı ve distribütör iş birliklerinde güçlü bir pozisyon için kritik bir adımdır. Türkiye'de patent başvurusu yaparken en önemli ama en çok hafife alınan aşama ise Çince patent belgelerinin Türkçeye doğru şekilde aktarılmasıdır. Patent tercümesinde istemlerdeki tek bir kelime, koruma kapsamının genişliğini belirleyebilir. Bu yazı, Çinli şirketler için hazırladığımız bir patent tercümesi rehberidir: Türkçe metne neden ihtiyaç duyulur, istem ve tarifname tercümesinin zorlukları nelerdir, Çince–Türkçe patent terim sözlüğü nasıl kurulur, patent vekiliyle süreler nasıl birlikte yönetilir ve inceleme aşamasındaki yazışmalar nasıl ele alınır. Yeni İpekyolu olarak Çinceden doğrudan Türkçeye patent tercümesi yapıyoruz; yazının sonunda bu alandaki çalışma biçimimizi de anlatıyoruz.

Türkiye'de patent başvurusu için neden Türkçe tercüme gerekir?

Türkiye'de patent, faydalı model ve marka başvuruları Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından yürütülür; temel çerçeveyi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve uygulama yönetmeliği belirler. Uygulamada TÜRKPATENT'e sunulan başvuru belgelerinin genellikle Türkçe metni gerekir. Çinli şirketlerin sık kullandığı yollar şunlardır: doğrudan Türkiye ulusal başvurusu, PCT uluslararası başvurusunun Türkiye ulusal aşamasına girmesi ve Avrupa patentinin Türkiye'de geçerlilik kazanması. Hangi yolun seçileceği ve her aşamada hangi tercümelerin sunulacağı, patent vekilinizin güncel mevzuata göre teyit ettiği plana göre belirlenmelidir.

Şunu vurgulamak gerekir: Türkçe metin yalnızca “prosedür gereği” eklenen bir belge değildir. İnceleme sürecinde, lisans görüşmelerinde ve olası ihlal uyuşmazlıklarında tarafların okuduğu ve atıf yaptığı metin çoğu zaman bu Türkçe metindir. Tercüme, asıldaki teknik özellikleri genişletir ya da daraltırsa hakkın sağlamlığı doğrudan etkilenebilir. Bu nedenle patent tercümesi, ilgili teknik alanda geçmişi olan ve patent diline hâkim bir tercüman tarafından yapılmalı, ardından ikinci bir tercüman özellikle istemleri ayrıca kontrol etmelidir. Doğru başlangıç, ileride düzeltme ve itiraz riskini en aza indirir.

İstem tercümesi: Koruma kapsamını belirleyen kelimeler

İstemler, patent belgesinin kalbidir. Çince istemlerdeki “包括”, “由……组成”, “基本由……组成” gibi ifadelerin Türkçede yerleşik karşılıkları vardır; “içeren”, “-den oluşan” ve “esas olarak -den oluşan” gibi kalıplar açık veya kapalı farklı koruma kapsamlarını ifade eder ve asla birbirinin yerine kullanılamaz. Aynı şekilde “yaklaşık”, “tercihen”, “en az bir” gibi sınırlayıcı ifadeler ile sayısal aralıkların uç değerlerinin dâhil olup olmadığı asılla birebir uyumlu olmalıdır. İstem tercümesinde üslup güzelliği değil, hukuki ve teknik eşdeğerlik esastır; her kelimenin bir koruma sınırı çizdiği unutulmamalıdır.

Bağımsız ve bağımlı istemler arasındaki atıf ilişkileri de tek tek kontrol edilmelidir. “根据权利要求1所述的装置” gibi atıflar Türkçede genellikle “İstem 1'e göre cihaz” gibi yerleşik kalıplarla aktarılır; numaralardan biri kaydığında istem setinin bütün mantığı bozulur. Çince uzun cümleler çoğu zaman birçok teknik özelliği tek bir yapıda zincirler. Tercümede hem her istemin tek cümle yapısını korumak hem de Türk okuyucunun özellikler arasındaki ilişkiyi açıkça görmesini sağlamak gerekir. Bu denge, deneyimli bir patent tercümanının en çok emek verdiği noktadır.

Tarifname, şekiller ve özet tercümesinde nelere dikkat edilmeli?

Tarifname istemleri desteklemek zorunda olduğu için tercümede hiçbir teknik ayrıntı eklenemez veya çıkarılamaz. Teknik alan, önceki teknik, buluşun özeti ve uygulama örnekleri eksiksiz çevrilmelidir; örneklerdeki sayılar, birimler, kimyasal formüller ve toleranslar aynen korunur. Asıl metinde açık bir yazım hatası fark edilirse tercüman bunu kendi başına “düzeltmez”; hatayı ayrı bir listede belirtir ve nasıl ele alınacağına buluş sahibi veya patent vekili karar verir. Böylece tarifname tercümesi hem asla sadık kalır hem de olası sorunlar zamanında görünür hâle gelir.

Şekillerdeki referans numaraları tarifnamedeki numaralarla birebir eşleşmelidir. Şekillerin üzerindeki yazıların çevrilip çevrilmeyeceği ve nasıl sunulacağı önceden patent vekiliyle netleştirilmelidir. Özet kısa olsa da arama sistemlerinde ve rakiplerin incelemelerinde ilk okunan bölümdür; bu nedenle aynı titizlikle hazırlanmalıdır. Aynı buluşun İngilizce bir sürümü varsa referans olarak kullanılabilir; ancak biz her zaman Çince asıl metni esas alır, Çince ve İngilizce sürümler arasındaki farkları ayrıca işaretleriz. Bu yaklaşım, “İngilizce üzerinden” yapılan dolaylı çevirilerde sık görülen anlam kaymalarını önler.

Çince–Türkçe patent terim sözlüğü nasıl oluşturulur?

Aynı parça tarifnamede, istemlerde ve şekil açıklamalarında aynı Türkçe terimle anılmalıdır; aksi hâlde inceleme uzmanı veya karşı tarafın avukatı bunların farklı teknik özellikler olduğunu düşünebilir. Bu nedenle tam tercümeye başlamadan önce temel terimleri çıkarır, Çince–Türkçe bir karşılık listesi oluştururuz; gerektiğinde bu listeyi buluş sahibi veya patent vekiliyle teyit ederiz. Şirket içinde türetilmiş adlar veya yeni terimler ayrıca işaretlenir ve önerilen karşılıklarıyla birlikte onaya sunulur. Terimler onaylandıktan sonra ana metne geçilir; böylece sonradan toplu değişiklik yapma ihtiyacı ortadan kalkar.

Terim sözlüğü tek seferlik bir çıktı değildir. Size ve patent vekilinize teslim edilir ve şirketinizin bilgi varlığı hâline gelir: aynı ailedeki sonraki başvurular, bölünmüş başvurular, inceleme raporlarına verilecek yanıtlar, hatta Türkiye'deki lisans, hak takibi ve bayi teknik eğitimleri aynı terimlerle yürütülebilir. Birden fazla patent ailesine sahip üreticiler için tutarlı terminoloji, Türk iş ortaklarının ürün yelpazenizi daha kolay anlamasını da sağlar. Kısacası iyi kurulmuş bir sözlük, her yeni patent tercümesinde hem zaman hem de kalite kazandırır.

Patent vekiliyle iş birliği: Süreler ve iş bölümü

Türkiye'de patent işlemleri genellikle TÜRKPATENT nezdinde kayıtlı bir patent vekili aracılığıyla yürütülür. Vekil başvuru yolunu belirler, resmî süreleri hesaplar ve kurumla iletişimi yönetir; tercüme tarafı ise vekilin istediği formatta doğru Türkçe metni hazırlar. PCT ulusal aşaması, Avrupa patentinin geçerlilik kazanması ve inceleme raporlarına yanıt gibi adımların her birinin kendi resmî süresi vardır. Kesin tarihler, vekilinizin güncel mevzuata göre teyit ettiği tarihlerdir; tercüme takvimi de bu tarihten geriye doğru planlanmalıdır. Sürenin kim tarafından hesaplandığını baştan netleştirmek karışıklığı önler.

Patent belgeleri hacimlidir; özellikle kimya, telekomünikasyon ve makine alanındaki başvurularda son tarihe yakın başlamak yüksek risk taşır. Türkiye'ye girme kararı verildiği anda terim çıkarma çalışmasını başlatmanızı öneriyoruz; böylece tercüme, redaksiyon ve vekil incelemesi için yeterli zaman kalır. Şirketiniz, patent vekiliniz ve tercüme ekibi arasında sabit irtibat kişileri ve dosya sürümü kuralları belirlemek de “hangi sürüm değişti?” karmaşasını önler. Düzenli bir iletişim akışı, özellikle Çin ile Türkiye arasındaki saat farkı düşünüldüğünde, sürecin sorunsuz ilerlemesinde belirleyici olur.

İnceleme aşaması ve ilgili belgeler: Raporlar, faydalı model ve marka

Başvurunun yapılması yalnızca başlangıçtır. İnceleme sürecinde TÜRKPATENT'ten gelen araştırma raporları, inceleme raporları ve bildirimler genellikle Türkçedir. Buluş sahibinin, vekiliyle yanıt stratejisini belirleyebilmesi için bu belgelerdeki atıf yapılan dokümanları ve inceleme görüşlerini doğru anlaması gerekir. Bu yazıları Çinceye çevirebilir, ardından yanıt metinlerini ve değiştirilmiş istemleri tekrar Türkçeye aktarabiliriz; böylece yapılan değişiklikler iki dilde de birebir aynı olur. Çin'deki Ar-Ge ekibi ile Türkiye'deki vekil arasındaki bu köprü, inceleme aşamasının en hassas halkasıdır.

Buluş patentinin yanı sıra pek çok Çinli şirket Türkiye'de faydalı model başvurusu veya marka tescili de yapar. Faydalı model başvuru metinlerinin tercümesinde patente benzer bir titizlik gerekir. Marka başvurularındaki mal ve hizmet listelerinin ise genellikle Nice sınıflandırmasındaki ifade biçimine uygun yazılması beklenir. Ürününüz için Türkiye pazarında kullanılacak bir marka adı belirlemeyi planlıyorsanız, marka başvurusunu yapmadan önce adın Türkçede nasıl okunduğunu, olumsuz bir çağrışım taşıyıp taşımadığını ve hedef kitleye uygunluğunu kontrol etmenizi öneririz.

Patent tercümesinde Yeni İpekyolu olarak neler yapıyoruz?

Yeni İpekyolu'nda patent tercümesi, ilgili teknik geçmişe sahip tercümanlar tarafından İngilizce aracı dil kullanılmadan doğrudan Çinceden Türkçeye yapılır. İkinci bir tercüman istemlerdeki atıf ilişkilerini, sayısal aralıkları ve terim tutarlılığını özel olarak kontrol eder. Türkiye'deki patent vekilinizle doğrudan çalışır, onun istediği formatta teslim eder ve inceleme aşamasında da iki yönlü tercüme desteğini sürdürürüz. Süreç boyunca Ar-Ge ve hukuk ekipleriniz bizimle Çince iletişim kurabilir; ilerlemeyi WeChat üzerinden Çince olarak düzenli şekilde paylaşırız. Gizlilik taahhüdü ve sınırlı erişimli dosya paylaşımı standart uygulamamızdır.

  • İstemleri, tarifnameyi, şekil yazılarını ve özeti Çinceden doğrudan Türkçeye çeviriyor, gerektiğinde İngilizce sürüm hazırlıyoruz
  • Tam tercümeden önce temel terimleri çıkarıyor, Çince–Türkçe patent terim sözlüğü oluşturup güncel tutuyoruz
  • İkinci tercümanla istemlerdeki atıf ilişkilerini, sayısal aralıkları ve sınırlayıcı ifadeleri ayrıca kontrol ediyoruz
  • Türkiye'deki patent vekilinizle doğrudan koordinasyon kuruyor, onun formatında ve teyit ettiği süreye göre teslim ediyoruz
  • TÜRKPATENT'in araştırma ve inceleme raporlarını Çinceye, yanıt metinlerini ve değiştirilmiş istemleri Türkçeye çeviriyoruz
  • Faydalı model metinleri, marka mal/hizmet listeleri ve Türkiye pazarı için marka adının dil kontrolünde destek veriyoruz
  • İlerlemeyi WeChat üzerinden Çince paylaşıyor, dosyaları gizlilik içinde ve sınırlı erişimle yönetiyoruz

Patent tercümesine başlamadan önce hazırlık listesi

Patent tercümesinin hızlı ve verimli başlaması için Çince tam metni mümkünse düzenlenebilir formatta, şekillerin kaynak dosyalarını, başvuru türünü ve patent vekilinizin teyit ettiği resmî son tarihi hazırlamanızı öneririz. Elinizde İngilizce bir tercüme veya şirket içi terim listesi varsa onları da paylaşın. Belgeler ne kadar eksiksiz olursa terim onayı ve iş planı o kadar hızlı netleşir. Gönderdiğiniz dosyaları inceledikten sonra iş hacmini değerlendirir, vekilinizin takvimine uygun bir teslim planı sunarız.

Türkiye pazarına girmeye hazırlanıyor ve temel teknolojinizi korumak mı istiyorsunuz? Çince patent belgelerinizi ve süre bilgisini Yeni İpekyolu'na gönderin; patent tercümesini, terim yönetimini ve patent vekilinizle koordinasyonu birlikte planlayalım. Buluşunuz Türkiye'de doğru, eksiksiz ve güçlü bir Türkçeyle temsil edilsin.

  • Çince patent metninin tamamı (tercihen Word gibi düzenlenebilir formatta)
  • Şekil dosyaları ve şekil içi yazıların kaynak dosyaları
  • Başvuru türü (ulusal başvuru, PCT ulusal aşama, Avrupa patenti geçerliliği vb.)
  • Patent vekilinizin teyit ettiği resmî süre ve vekilin iletişim bilgileri
  • Varsa mevcut İngilizce tercüme veya şirket içi terim listesi

Sık sorulan sorular

Türkiye'de patent başvurusu için Türkçe tercüme zorunlu mu?

Uygulamada TÜRKPATENT'e sunulan başvuru belgeleri için genellikle Türkçe metin gerekir. Hangi aşamada hangi tercümenin sunulacağı başvuru yoluna bağlıdır ve patent vekilinizin güncel mevzuata göre teyidi esas alınmalıdır.

Önce Çinceden İngilizceye, sonra İngilizceden Türkçeye çevirmek olur mu?

Mümkündür; ancak her ara dil, terimlerde ve sınırlayıcı ifadelerde yeni bir sapma riski getirir. Yeni İpekyolu doğrudan Çinceden Türkçeye çevirir, İngilizce sürümü yalnızca referans olarak kullanır ve iki sürüm arasındaki farkları işaretler.

Patent tercümesi ne kadar sürer?

Süre; metnin hacmine, teknik alana ve terim onayının hızına bağlıdır. Dosyaları inceledikten sonra bir teslim planı sunar, takvimi vekilinizin teyit ettiği resmî son tarihten geriye doğru kurarız.

Başvuruyu patent vekili yerine siz yapabilir misiniz?

Başvurunun yapılması ve hukuki strateji patent vekilinizin sorumluluğundadır. Yeni İpekyolu tercüme, terim yönetimi ve iletişim koordinasyonuna odaklanır ve vekille yakın çalışır; henüz vekiliniz yoksa Türkiye'deki patent vekilleriyle bağlantı kurmanıza yardımcı oluruz.

Patent belgelerimizin gizliliği nasıl korunur?

Gizlilik sözleşmesi imzalayabiliriz; dosyalara yalnızca projede çalışan tercümanlar erişir ve belgeler sınırlı erişimli kanallarla aktarılıp saklanır. Terim sözlüğü ve çeviri belleği yalnızca size ve belirlediğiniz vekile teslim edilir.

Projeniz için yardım mı lazım?💬